- تبصره – در خصوص شخص سفیه فقط در دعاوی کیفری که جنبه مالی دارد رعایت ترتیب مذکور در این ماده الزامی است و در غیر موارد مالی، سفیه میتواند شخصاً طرح شکایت نماید.
نصب قیم موقت برای تعقیب کیفری
آنچه در این پست میخوانید
قیم به چه کسی گفته می شود؟
مطابق قانون مدنی کسانی که توانایی تصرف در امور مالی یا انجام امور غیر مالی خود را ندارند که در اصطلاح حقوقی محجور نامیده می شوند، باید کسی را داشته باشند تا در انجام این امور به آنها کمک کند. محجورین به سه دسته تقسیم می شوند:
- صغار
- اشخاص غیر رشید
- مجانین
مطابق قوانین ایران سرپرستی محجورین با پدر است در صورتی که پدر فوت کند یا شرایط سرپرستی را نداشته باشد (مثلا زندان باشد) سرپرستی بر عهده پدر بزرگ پدری می باشد. حال اگر جد پدری در قید حیات نباشد یا به عللی از جمله آنکه جد پدری در بستر بیماری باشد یا آنکه تمکن مالی نداشته باشد سرپرستی این افراد بر عهده قیم خواهد بود.
قیم فردی است که از طرف دادگاه برای اداره امور مالی و غیرمالی محجورین (افرادی که به دلیل سن یا عدم توانایی عقلی نمیتوانند امور خود را اداره کنند) تعیین میشود. قیم به عنوان نماینده قانونی، مسئولیت حمایت و حفاظت از حقوق و اموال محجور را بر عهده دارد.
چه زمانی قیم تعیین میشود؟
- اگر ولی قهری (مانند پدر یا جد پدری) وجود نداشته باشد یا به هر دلیل صلاحیت سرپرستی از کودک یا محجور را نداشته باشد.
- در صورت فوت پدر و جد پدری، دادگاه قیم تعیین میکند.
- اگر فردی سفیه یا مجنون باشد و ولی قهری برای او وجود نداشته باشد.
در چه صورت برای تعقیب کیفری، نصب قیم موقت انجام می شود؟
مستند ماده 70 قانون آیین دادرسی کیفری در صورتی تعقیب کیفری منوط به شکایت شاکی باشد و اگر شاکی:
1- بزه دیده محجور باشد
2-یا ولی یا قیم نداشته باشد
3- یا به ولی و با قیم آن ها دسترسی نباشد
4- یا خود ولی یا قیم مرتکب جرم عليه محجور شده باشد و تعیین قیم موجب فوت وقت گردد
در این موارد، دادستان فردی را به عنوان قیم موقت تعیین می کند یا اینکه خود امر کیفری را تعقیب می کند.
ماده 70 قانون آیین دادرسی کیفری : در مواردی که تعقیب کیفری، منوط به شکایت شاکی است و بزه دیده، محجور میباشد و ولی یا قیم نداشته یا به آنان دسترسی ندارد و نصب قیم نیز موجب فوت وقت یا توجه ضرر به محجور شود، تا حضور و مداخله ولی یا قیم یا نصب قیم و همچنین در صورتی که ولی یا قیم خود مرتکب جرم شده یا مداخله در آن داشته باشد، دادستان شخصی را به عنوان قیم موقت تعیین و یا خود امر کیفری را تعقیب می کند و اقدامات ضروری را برای حفظ و جمع آوری ادله جرم و جلوگیری از فرار متهم به عمل می آورد. این حکم در مواردی که بزه دیده، ولی و یا قیم او به عللی از قبیل بیهوشی قادر به شکایت نباشد نیز جاری است.
آیا شخص سفیه در موارد غیر مالی نیز نیاز به قیم دارد؟
خیر، سفیه در موارد غیر مالی می تواند شخصاً طرح شکایت کند و فقط در دعاوی کیفری که جنبه مالی دارد رعایت ترتیب مذکور در این ماده الزامی است.
این مطلب قبلا در آزمون حقوقی مطرح شده بود. نکته مهم و آزمونی هستش. ممنون
درمواردی که شکایت کیفری از طرف شخص فاقد سمت مطرح شده باشد و دادگاه بدون توجه به این امر وارد رسیدگی گردد و نسبت به صدورحکم محکومیت شخص اقدام نماید ، چنانچه متعاقبا این ایراد حین رسیدگی به درخواست واخواهی شخص محکوم علیه از طرف ایشان مطرح می گردد ،آیا دادگاه می تواند راسا شخص فاقد سمت را بعنوان قیم اتفاقی انتخاب کند ؟ در صورت انتخاب شخص بعنوان قیم اتفاقی آیا اثر این امر به گذشته سرایت می کند و آیا می توان پذیرفت که اقداماتی که شخص فاقد سمت قبل از تعبین شدن بعنوان قیم اتفاقی به عمل آورده (نظیر طرح شکایت و شرکت در جلسات دادسرا و دادگاه) قانونی بوده ودر حق محجور موثر می باشد؟!
آیا تعیین قیم اتفاقی می تواند اثر قهقرایی داشته باشد؟
با سلام.
اقدامات شخصی که فاقد سمت قانونی بوده، تا زمان تعیین وی به عنوان قیم، از منظر حقوقی فاقد اعتبار محسوب میشود. با این حال، در مواردی که مصلحت محجور اقتضاء نماید و دادگاه احراز کند که اقدامات وی (مثل طرح شکایت) در جهت حفظ حقوق محجور انجام شده، برخی محاکم با استناد به تفسیر موسع از مواد قانونی، آثار اقدامات گذشته را نیز معتبر تلقی کردهاند. شایان ذکر است که رویه قضایی در این مورد یکدست نیست و نظرات متعدد (اختلافی) وجود دارد. همچنین اقدامات معمول شده از سوی شاکی بسیار حائز اهمیت است و برای طرح ایرادات بررسی آن ضروری است.