❓ قرض دادن از نظر قانون:

قرض دادن که آن را در قانون عاریه می نامیم در ماده 635 قانون مدنی تعریف شده است. قانونگذار در ماده ۶۳۵ قانون مدنی عاریه را اینگونه تعریف کرده است:

⚖️ «عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین به طرف دیگر اجازه می‌دهد از عین مال او مجانا منتفع شود. عـاریه‌دهنده را معیر و عاریه‌گیرنده را مستعیر گویند»

🔰خصوصیات قرارداد عاریه:

1- در قرارداد عاریه، مالکیت شی منتقل نمی‌شود، بلکه صرفا اجازه‌ بهره‌مندی و استفاده داده می‌شود.

2- برای اینکه قرارداد عاریه به شکل صحیح انجام شود، لازم است که طرفین، اهلیت انعقاد قرارداد (عقل، بلوغ، اختیار) را داشته باشند.

3- عاریه عقدی رایگان و غیر معوض بوده و مبتنی بر احسان و کمکی عـاریه‌دهنده به عاریه گیرنده است. به همین دلیل نمی‌توان در عقد عاریه شرط عوض کرد.

4- عاریه از عقود جایز است و به هر قول یا فعلی که دلالت بر این معنی و رضای به آن داشته باشد، واقع می‌شود. در وقوع عقد عـاریه احتیاجی به لفظ ندارد بلکه به طور معاطات نیز واقع می‌شود. مثل این که شخصی پیراهنی را به دیگری می‌دهد، برای این که بپوشد و او نیز آن را می‌گیرد تا بپوشد. در هر حال تا زمانی که مال عاریه به مستعیر تسلیم نشود، مسئولیتی برای او ایجاد نخواهد شد.

⚠️نکته: می‌توان عـاریه یا عدم فسخ این عقد را در ضمن عقد لازمی شرط کرد. در این صورت هیچ یک از طرفین نمی‌توانند آن را منحل کنند.

🔰مدت زمان در عاریه:

تعیین مدت در عاریه موجب لزوم آن نمی‌شود و هر یک از طرفین هر زمان می‌توانند عـاریه را بر هم بزنند زیرا تعیین مدت عقد جایز را لازم نمی‌کند. در حقیقت، اثر تعیین مدت در عاریه آن است که با انقضای مدت، عاریه خاتمه می‌یابد زیرا در عـاریه مزبور اجازه انتفاع به مستعیر (عاریه‌گیرنده) برای مدت معین داده شده است، بنابراین هرگاه عاریه‌گیرنده پس از انقضای مدت معین از مورد عاریه منتفع شود باید اجرت‌المثل آن را بپردازد.

🔰معلوم و معین بودن منفعت مورد عاریه:

1- موضوع عاریه باید معلوم باشد ( به استناد ماده 190 قانون مدنی: موضوع معامله باید معین باشد.) اما در عـاریه که مبتنی بر مسامحه است، قابلیت تعیین و علم اجمالی در این زمینه کفایت می‌کند.

2- عقد عاریه یکی از معاملات به معنای اعم است بنابراین مالی که مورد عاریه قرار می‌گیرد، هرگاه دارای منفعت منحصر باشد، مانند فرش که برای گستردن است یا صندلی که برای نشستن، لازم نیست منفعتی که منظور از عاریه است، در عقد تعیین شود.

🔰 مال مورد عاریه باید قابلیت بقا داشته باشد:

⚖️ بر اساس ماده ۶۳۷ قانون مدنی: «هر چیزی که بتوان با بقای اصلش از آن منتفع شد، می‌تواند موضوع عقد عاریه قرار گیرد.» بنابراین مواد غذایی و خوراکی را برای خوردن نمی‌توان عاریه داد، اما می‌توان برای نمایش دادن در فروشگاه به عاریه داد.

حسین جواهری: کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی